Mẹ Suốt: Người lái đò huyền thoại trên dòng sông lửa
Giữa những năm tháng khói lửa ác liệt (1964-1967), khi bom đạn giặc Mỹ trút xuống mảnh đất Quảng Bình, một người phụ nữ đã trở thành biểu tượng bất khuất của ý chí Việt Nam. Đó là mẹ Suốt, tên thật Nguyễn Thị Suốt (1908-1968), người con của làng chài Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới.
Sinh ra trong cảnh nghèo khó, mười tám năm cuộc đời mẹ Suốt đã thấm đẫm vị mặn mòi của biển cả và sự nhọc nhằn của kiếp người đi ở. Sau ngày đất nước hòa bình, mẹ nên duyên, gắn bó với con đò, mưu sinh trên dòng sông Nhật Lệ hiền hòa.
Nhưng rồi, bom rơi, đạn nổ, dòng sông yên ả bỗng chốc dậy sóng. Quảng Bình trở thành “yết hầu” giao thông, nơi địch điên cuồng đánh phá hòng cắt đứt mạch máu hậu phương chi viện tiền tuyến. Giữa bom đạn mịt mù, người đàn bà gần sáu mươi tuổi ấy đã đưa ra một quyết định phi thường: không tản cư, mà xung phong cầm lái con đò, nối liền đôi bờ sông lửa.
Ngày ngày, đêm đêm, bất chấp mưa bom bão đạn, mẹ Suốt kiên cường chèo hàng trăm chuyến đò, đưa bộ đội, thương binh, đạn dược vượt sông an toàn. Tiếng mái chèo khua nước trở thành âm thanh quen thuộc, là niềm tin, là hy vọng của những người con miền Bắc hướng về miền Nam ruột thịt. Hình ảnh mẹ Suốt nhỏ bé, kiên nghị trên con đò đã khắc sâu vào tâm trí bao người, để rồi họ trìu mến gọi mẹ bằng cái tên thân thương: Mẹ Suốt. Ước tính mỗi năm, con đò của mẹ đã lặng lẽ thực hiện khoảng 1.400 chuyến vượt sông.
Năm 1966, tiếng thơm của mẹ Suốt vang vọng đến Đại hội Anh hùng, chiến sĩ thi đua toàn quốc. Mẹ vinh dự được mời ra miền Bắc, gặp gỡ đồng chí, đồng bào. Và rồi, ngày 1 tháng 1 năm 1967, Tổ quốc đã ghi nhận công lao to lớn của mẹ bằng danh hiệu cao quý: “Anh hùng ngành Giao thông-Vận tải trong chống Mỹ, cứu nước”.
Nhưng sự hy sinh thầm lặng của mẹ Suốt vẫn chưa dừng lại. Ngày 21 tháng 8 năm 1968, trong một trận oanh tạc của giặc Mỹ tại bến đò Bảo Ninh, mẹ đã anh dũng ngã xuống, khi đang trên đường sơ tán cách bến đò cũ ba cây số. Sự mất mát ấy là nỗi đau khôn nguôi của quân và dân Quảng Bình.
Biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam anh hùng
Ngày nay, bến đò năm xưa đã trở thành một di tích lịch sử thiêng liêng, nhắc nhở thế hệ sau về một thời kỳ gian khổ mà hào hùng. Năm 1980, tượng đài mẹ Suốt đã được dựng lên uy nghi bên dòng Nhật Lệ, như một biểu tượng vĩnh cửu cho lòng dũng cảm, sự kiên trung và tình yêu nước sâu sắc của người mẹ Quảng Bình. Bức tượng khánh thành năm 2003 không chỉ là sự tri ân sâu sắc của nhân dân đối với mẹ Suốt, mà còn là lời giáo dục thiêng liêng về truyền thống cách mạng, về tình yêu quê hương đất nước cho mỗi người con Việt Nam. Hình ảnh mẹ Suốt vẫn sống mãi trong trái tim mỗi người, như một ngọn lửa bất diệt soi đường cho tương lai.