Khu tưởng niệm Đại đội TNXP C283 tại Quảng Bình được xây dựng trên diện tích 9.942 m2, gồm đền tưởng niệm, đài tưởng niệm, nhà trưng bày, khu nghĩa trang liệt sĩ, với tổng kinh phí đầu tư hơn 20 tỷ đồng.
Khu tưởng niệm Đại đội TNXP C283 tại Quảng Bình tọa lạc trên diện tích 9.942 m2, ngay sát quốc lộ 1A, là nơi ghi dấu lịch sử hào hùng của những người con ưu tú đã hy sinh vì độc lập tự do của đất nước. Với kiến trúc trang trọng, bao gồm Đền tưởng niệm, đài tưởng niệm, hồ nước, cổng chính, sân hành lễ và khuôn viên cây xanh, khu tưởng niệm tạo nên một không gian thanh tịnh, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về quy hoạch, kiến trúc, phong thủy và phong tục địa phương. Nơi đây đã trở thành điểm du lịch tâm linh, thu hút đông đảo du khách và người dân địa phương đến thăm viếng, tưởng nhớ công ơn của các anh hùng liệt sĩ.
Khu tưởng niệm C238
Đội TNXP C283, với gần 200 thành viên còn sinh sống ở Hải Dương và Hưng Yên, là một minh chứng đặc biệt cho lịch sử TNXP Việt Nam. Khác với các đội TNXP khác thường hoạt động trên các tuyến đường bộ, C283 lại hoạt động trên biển, vận chuyển và bốc dỡ hàng hóa từ tàu quốc tế cập bến đảo Hòn La vào đất liền. Điều này đã tạo nên nét riêng biệt cho Khu tưởng niệm TNXP C283, nơi lưu giữ những câu chuyện về sự dũng cảm và hy sinh của những người lính TNXP. Cùng với các Khu di tích lịch sử quốc gia Ga Lưu xá, Ngã ba Đồng Lộc, Truông Bồn, Hang Tám cô, Khu tưởng niệm TNXP C283 góp phần tô điểm thêm truyền thống vẻ vang của TNXP Việt Nam, nhắc nhở thế hệ mai sau về những giá trị lịch sử thiêng liêng.
Bóng Ma Số 3: Ngưỡng Cửa Hòa Bình
Năm 2023, đất nước kỷ niệm 50 năm Hiệp định Paris, 50 năm hòa bình lập lại ở miền Bắc. Cùng với niềm vui chiến thắng, nhiều nơi cũng tưởng nhớ về những mất mát, đau thương trước thềm hòa bình. Từ chiến dịch Điện Biên Phủ trên không ở Hà Nội cuối năm 1972, đến trận B52 kinh hoàng ở lòng Hồ Kẻ Gỗ (Hà Tĩnh) ngày 7/1/1973, và bi kịch thảm sát do máy bay F111 của Mỹ gây ra ở Thôn Quyết Thắng, xã Thanh Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình vào ngày 13/1/1973 – chỉ 3 ngày trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực. Trong trận bom gần như cuối cùng ấy, 156 thanh niên xung phong thuộc các đơn vị TNXP 283 Hải Hưng, TNXP Cù Chính Lan Nghệ An, công nhân Cảng Gianh, Binh trạm 16 bộ đội xăng dầu, bộ đội thông tin và dân thường xã Thanh Trạch đã hy sinh.
Biểu Số Trùng Khớp Phiên Hiệu Đơn Vị
Mùa hè năm 1972, cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra khốc liệt. Dưới mưa bom bão đạn của đế quốc Mỹ, miền Bắc kiên cường bám trụ, nối liền mạch máu với miền Nam. Để tiếp tục cuộc chiến, Trung ương quyết định thành lập các đội Thanh niên xung phong, nối thông huyết mạch Bắc-Nam, góp sức đánh bại kẻ thù, đưa đất nước về một nhà.
Ngày 12/7/1972, theo quyết định của Bộ GTVT, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Hải Hưng được giao nhiệm vụ thành lập đội TNXP C283, với mục tiêu tuyển chọn 300 thanh niên. Tuy nhiên, đến ngày lên đường, đơn vị chỉ thu hút được 282 thành viên. Cục Vận tải đường biển Hải Phòng đã bổ sung thêm một thanh niên, nâng tổng quân số lên 283 – con số trùng khớp với phiên hiệu của đơn vị. Sự trùng hợp này, cùng với những con số 3 định mệnh sau này, khiến nhiều người tin rằng đó là một dấu ấn đặc biệt, mang ý nghĩa riêng của đội C283.
NHỮNG CON SỐ 3 ĐỊNH MỆNH
Ngày 7/8/1972, sau hành trình 24 ngày đêm đầy gian khổ, vượt qua 500 km đường sá hiểm trở và 24 trận oanh tạc ác liệt của máy bay Mỹ, đội C283 đã hoàn thành nhiệm vụ, tập kết tại xã Thanh Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình. Lễ giao quân diễn ra lúc 11 giờ 30 phút tại thôn Bối Tượng, xã Lương Điền, huyện Cẩm Giàng, đánh dấu một cột mốc lịch sử trong hành trình chiến đấu của đơn vị.
Đội TNXP C283, với nhiệm vụ chuyển hàng từ tàu biển lớn đậu ở hòn La, một đảo nhỏ ven bờ biển Quảng Đông, huyện Quảng Trạch, gần mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp, vào Cảng sông Gianh, đã làm nên kỳ tích. Trong thời gian ngắn ngủi, họ vận chuyển gần 80 nghìn tấn vũ khí, đạn dược, lương thực, thực phẩm, khí tài công binh… từ tàu lên ô-tô, kịp thời chi viện cho miền Nam. Ngoài ra, đội còn đảm nhiệm thông đường tuyến 2 km trên quốc lộ 1 A.
Thế nhưng, định mệnh đã đến. Ngày 13/1/1973, chỉ 3 ngày trước khi chiến tranh kết thúc, khu vực bến phà và cảng Gianh hứng chịu bom đạn dữ dội của máy bay địch. Từ sáng sớm, bom Mỹ đã làm bị thương một số TNXP đang làm nhiệm vụ ở bến phà, phải cấp cứu tại trạm cứu thương dã chiến trong thôn.
Giữa trưa nắng gắt, tiếng cười nói rộn rã của đoàn thanh niên xung phong, công nhân cảng và bộ đội xăng dầu Binh trạm 16 đang hòa quyện vào không khí ấm áp của thôn Quyết Thắng. Họ tranh thủ về đây ăn cơm, thăm hỏi những đồng đội bị thương. Bỗng nhiên, một tiếng nổ kinh hoàng vang lên, đất trời rung chuyển. Máy bay Mỹ F111 đã tấn công, tiếng bom vượt qua tốc độ âm thanh, giáng xuống thôn làng yên bình, cuốn theo khói lửa và chết chóc.
Thôn Quyết Thắng chìm trong biển lửa, cây cối gãy đổ, xác người nằm rải rác khắp nơi. Hình ảnh đau thương ấy như in sâu vào tâm trí những người chứng kiến. Trận bom đã cướp đi sinh mạng của 156 người, trong đó có 33 thanh niên xung phong, để lại nỗi đau không gì bù đắp.
Con số 3 ám ảnh: C283, quân số 283, 33 TNXP hy sinh, ngày 13, năm 1973, và 3 ngày trước khi hòa bình lập lại. Những con số ấy đã trở thành một minh chứng bi thương cho sự tàn bạo của chiến tranh, đồng thời cũng ghi khắc vào dòng chảy lịch sử một huyền thoại về lòng dũng cảm và tinh thần bất khuất của những người con đất Việt.