Dù chiếm hơn 10% dân số thế giới, người khuyết tật vẫn chưa được chú trọng trong du lịch. Các đơn vị lữ hành và lưu trú cần đầu tư xây dựng những tour du lịch phù hợp, đáp ứng nhu cầu đặc thù của nhóm khách hàng này.
Chiếm hơn 10% dân số toàn cầu, người khuyết tật là nguồn thị trường du lịch đầy tiềm năng. Tuy nhiên, ngành du lịch Việt Nam vẫn chưa chú trọng phát triển sản phẩm du lịch phù hợp với nhu cầu của đối tượng đặc biệt này. Các đơn vị lữ hành và lưu trú thiếu những tour du lịch ưu ái, hạ tầng du lịch dành riêng cho người khuyết tật, khiến họ khó tiếp cận và tận hưởng trọn vẹn hành trình du lịch.
Thiếu cơ sở hạ tầng!
Du lịch tiếp cận hay du lịch không rào cản đang ngày càng được chú trọng, đặc biệt khi ngành du lịch phát triển. Với sự phục vụ tận tình, nhóm người dễ bị tổn thương, trong đó có người cao tuổi, khi tham gia du lịch sẽ cảm thấy tự tin hòa nhập vào xã hội. Điều này góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy xây dựng một môi trường không rào cản, tạo điều kiện cho mọi người được trải nghiệm du lịch một cách trọn vẹn.
Năm 2001, Tổng cục Du lịch đã ban hành quy định về cơ sở hạ tầng phục vụ người khuyết tật (NKT) tại khách sạn từ 4 đến 5 sao. Tuy nhiên, thực tế tại các khách sạn 4 sao, 5 sao ở tỉnh ta hiện nay, việc chú trọng vào nhu cầu của NKT vẫn chưa được quan tâm đúng mức.
Du lịch người khuyết tật: Còn nhiều hạn chế.
Khách sạn lớn này ban đầu đã thiết kế và xây dựng những phòng nghỉ dành riêng cho người khuyết tật, trang bị đầy đủ tiện nghi phù hợp với người sử dụng xe lăn. Tuy nhiên, do lượng khách khuyết tật đến lưu trú khá thấp, những phòng này đã được sửa chữa để phục vụ khách du lịch thông thường trong mùa cao điểm và những lúc cháy phòng.
Phó giám đốc Khu nghỉ dưỡng Sun Spa Resort, ông Nguyễn Tiến Thành, cho biết các phòng dành cho khách khuyết tật được thiết kế đặc biệt với lối đi chung phù hợp xe lăn. Các thiết bị trong phòng được hạ thấp, bể tắm thay thế bằng bàn tắm đá có tay vịn, tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng di chuyển và sử dụng dịch vụ.
Khu nghỉ dưỡng Sun Spa Resort đã thiết kế riêng một phòng dành cho khách hàng đặc biệt, cùng với hai xe lăn phục vụ nhu cầu di chuyển. Do công năng sử dụng chưa nhiều, hiện tại phòng này được tận dụng làm phòng y tế.
Tỉnh ta hiện có khoảng 270 cơ sở lưu trú, trong đó có 2 khách sạn 5 sao, 2 khách sạn 4 sao, 3 khách sạn 3 sao, 21 khách sạn 2 sao và 22 khách sạn 1 sao. Tuy nhiên, việc đáp ứng nhu cầu của khách khuyết tật tại các cơ sở lưu trú còn hạn chế. Ngay cả các khách sạn 4, 5 sao cũng chưa có đầy đủ cơ sở hạ tầng phù hợp, khiến việc tiếp cận dịch vụ du lịch của đối tượng khách hàng đặc biệt này còn nhiều khó khăn.
Môi trường du lịch Việt Nam vẫn chưa thực sự thân thiện với người khuyết tật. Thiếu hụt chỗ ở phù hợp, các công trình công cộng chưa đáp ứng nhu cầu của người đi xe lăn. Hệ thống giao thông vận tải còn nhiều bất cập, các khu vui chơi giải trí, nhà hàng thiếu vắng nhà vệ sinh dành riêng cho NKT. Điều này tạo ra rào cản lớn, khiến du lịch Việt Nam chưa thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu của mọi đối tượng khách hàng.
Du lịch tại động Phong Nha gần đây đã để lại nhiều khó khăn cho một đoàn 40 người khuyết tật đến từ CLB Ước mơ xanh (Hà Nội). Anh Lê Quang Toán, cán bộ Hội Bảo trợ người tàn tật và trẻ mồ côi tỉnh, chia sẻ: “Việc di chuyển của đoàn gặp nhiều trở ngại do thiếu lối đi dành cho xe lăn tại các điểm tham quan công cộng. Hầu hết thành viên trong đoàn đều gặp khó khăn về vận động, và việc dẫn đoàn, hỗ trợ khách phụ thuộc nhiều vào đội ngũ tình nguyện viên bởi số lượng hướng dẫn viên tại đây khá ít.”
Thiếu người!
Theo ông Trần Xuân Cương, Giám đốc Công ty TNHH TT&DL Netin kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Du lịch Quảng Bình, hiện tỉnh vẫn chưa có tour du lịch được thiết kế riêng cho khách khuyết tật. Ông cho biết, việc tổ chức tour cho đối tượng này đòi hỏi sự chuẩn bị chu đáo hơn so với du lịch thông thường do đặc thù khiếm khuyết về hình thể. Việc thiết kế tour phù hợp, đảm bảo an toàn và tạo điều kiện thuận lợi cho khách khuyết tật di chuyển, tham quan cùng khách bình thường là điều không hề dễ dàng.
Hướng dẫn viên du lịch phục vụ khách khuyết tật đòi hỏi những yêu cầu đặc biệt về chuyên môn và kỹ năng. Bên cạnh việc am hiểu lịch trình, họ cần có sức khỏe tốt, sự tận tâm và nhiệt huyết. Khách hàng khuyết tật cần được đối xử với sự nhẹ nhàng và khéo léo, đòi hỏi hướng dẫn viên phải dành nhiều thời gian và công sức hơn để đáp ứng nhu cầu đặc biệt của họ.
Làm du lịch cho khách khiếm thính là một thử thách không nhỏ đối với hướng dẫn viên. Bên cạnh việc sử dụng lời nói, họ cần nắm vững ngôn ngữ hình thể để truyền đạt thông tin hiệu quả. Một HDV kỳ cựu tại Phong Nha-Kẻ Bàng từng nhớ lại trải nghiệm dẫn đoàn 30 người khiếm thính tham quan động Phong Nha. Do chưa thành thạo ngôn ngữ hình thể, các HDV phải tự sáng tạo các động tác minh họa, khiến quá trình dẫn giải trở nên khó khăn và mất nhiều thời gian. Điều này cho thấy, phục vụ du khách khuyết tật đòi hỏi sự nỗ lực và kiên nhẫn hơn hẳn so với khách bình thường.
Thách thức trong việc phục vụ khách khuyết tật là vấn đề chung của ngành du lịch, không riêng gì Quảng Bình. Các đơn vị lữ hành ngại khai thác thị trường tiềm năng này do thiếu nhân sự. Phục vụ khách khuyết tật cần đội ngũ chăm sóc, hướng dẫn đông hơn hẳn so với khách hàng thông thường, dẫn đến chi phí và nhân lực cao hơn, tạo trở ngại cho các đơn vị lữ hành.
Sự đa dạng về đối tượng và mức độ khuyết tật trong các đoàn khách khuyết tật đòi hỏi đội ngũ hướng dẫn viên du lịch đông đảo và có chuyên môn phù hợp. Điều này đặt ra thách thức lớn cho ngành du lịch Quảng Bình, bởi hiện nay, đội ngũ hướng dẫn viên chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng phục vụ riêng cho đối tượng khách đặc biệt này.
Du lịch Quảng Bình hiện chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của khách hàng khuyết tật. Điều này cho thấy cần thiết phải có những chính sách đặc biệt để thu hút đối tượng khách hàng này. Bởi lẽ, người khuyết tật cũng có quyền được hưởng thụ cuộc sống như bao người khác. Việc quan tâm đến họ không chỉ là tăng thêm nguồn thu mà còn thể hiện sự nhân văn, giúp xóa bỏ những rào cản đối với người khuyết tật.
Để tối ưu hiệu quả đầu tư cơ sở hạ tầng du lịch, cần sự tham gia tích cực của các chuyên gia, nhà khoa học, đặc biệt là NKT. Việc góp tiếng nói của họ sẽ đảm bảo tính khả thi, phù hợp với thực tiễn và mang lại lợi ích thiết thực cho ngành du lịch.
Diệu Hương(quangbinh.vn)