Bàu Sen, một bàu nước trong xanh rộng lớn, tọa lạc sát Quốc lộ 1A thuộc huyện Lệ Thủy, Quảng Bình. Nơi đây từng là dòng sông đào nối liền Quảng Bình và Quảng Trị, theo sử sách ghi lại, năm 1404, Hồ Hán Thương (con Hồ Quý Ly) đã cho đào con sông này để vận chuyển lương thực.
Bàu Sen, một bàu nước rộng lớn và trong veo, tọa lạc ngay sát quốc lộ 1A, thuộc huyện Lệ Thủy, phía nam tỉnh Quảng Bình, là minh chứng cho một lịch sử hào hùng. Thuở xưa, vùng đất nam Quảng Bình, bắc Quảng Trị, một con sông đào mang tên Liên Cảng được khai thông vào năm 1404 bởi Hồ Hán Thương (con trai Hồ Quý Ly). Mục đích của việc đào sông là tạo nên một tuyến đường thủy thông thoáng, phục vụ cho việc di chuyển quân đội, chuyên chở vũ khí và lương thực, góp phần củng cố quốc phòng trong thời kỳ đầy biến động.
Theo “Ô châu cận lục”, sông Lan Cảng khởi nguồn từ Lộc Đình, uốn lượn qua Quan Lộ, chảy thẳng vào Quán Cát rồi thông ra Bàu Sen. Sông tiếp tục chảy qua Quán Bụt, đến Hạ Cờ – nơi ranh giới giữa Quảng Bình và Quảng Trị. Từ Hạ Cờ, sông đổi hướng về phía tây, sau đó lại rẽ về đông, men theo đường Quan lộ và đổ vào chợ huyện.
bàu sen lệ thủy
Sông đào qua vùng cát, đất cát đùn lên, dòng chảy dần cạn. Năm 1448, vua Lê Thánh Tông chinh phạt Chiêm Thành, lại bắt dân địa phương tiếp tục đào sông. Tương truyền, lý trưởng làng Thuỷ Liên, ông Mai Văn Bản, đã quỳ xuống can vua, xin đừng ép dân. Vua giận dữ, ra lệnh chém ông tại Đèo Ngang. Dân làng thương tiếc ông, lập miếu thờ ông gần đường quan.
Vua Lê Thánh Tông trở về sau chiến thắng, đến vùng Bàu Sen, ngỡ ngàng khi thấy dòng sông mới đào đã bị lấp. Ghe thuyền không thể đi, voi của nhà vua cắm ngà rống lên, không chịu nhấc bước. Vua hỏi dân địa phương, họ kể chuyện ông Bản hiển linh, báo mộng. Vua phải khấn xin ông Mai Văn Bản, voi mới chịu đi. Nhớ đến lời can ngăn của người xưa, vua Lê Thánh Tông phong ông Bản là danh thần, cho phép dân làng bốn mùa hương khói. Ngoài cửa miếu, đôi câu đối ghi lại đức độ của ông lý trưởng xưa, khiến người đời sau khâm phục.
Lòng son sắt, một lòng trung nghĩa, như voi chúa uy nghiêm, bất khuất trước mọi thử thách.
Khí thế ngàn đời, bất khuất, bất khuất!
Dịch nghĩa:
Một tấm lòng ngay thẳng
Gây nên sự cản trở không thể vượt qua, khiến kẻ mạnh nhất cũng phải dừng bước.
Chí khí ngút trời, soi sáng cả mặt trời.
Dấu vết của con kênh đào xưa được lưu giữ trong lịch sử. Chúa Nguyễn Phúc Tần (1668), vua Minh Mạng (1831) và vua Tự Đức (1862) đều cố gắng khôi phục hoặc thay đổi hướng dòng chảy để chống lại cát lấp, nhưng những nỗ lực này đều thất bại.
Bàu Sen nay chỉ còn là vùng sông nước mênh mông, phía đông là dải cát dài án ngữ. Nơi đây tiềm năng trở thành khu nghỉ dưỡng lý tưởng, mang đến không gian thoáng đãng và mát mẻ, xua tan cái nắng nóng oi bức của miền Trung.
Bàu Sen – thiên đường nghỉ dưỡng với khung cảnh thơ mộng, mang đến trải nghiệm tuyệt vời cùng các món ăn đặc sản từ cá và gà.