Bánh gai Lệ Thủy, sản phẩm truyền thống nổi tiếng, được biết đến bởi hương vị thơm ngon, được làm từ những nguyên liệu tự nhiên, mang đậm nét văn hóa của vùng đất quê hương.
Nằm bên dòng sông Kiến Giang thơ mộng, Lệ Thủy thu hút du khách bởi bánh gai truyền thống, một sản phẩm địa phương độc đáo và nổi tiếng.
Nghề làm bánh gai tại thị trấn Kiến Giang đã có từ lâu đời, theo lời kể của những người già nơi đây. Trước kia, bánh gai có hình tròn như quả chanh, không có lá bọc, chỉ được làm trong những dịp đặc biệt như Tết hay giỗ chạp. Nay, bánh gai đã trở thành đặc sản Quảng Bình, được sản xuất quanh năm và là món quà được du khách ưa chuộng khi đến Lệ Thủy.
Quá trình làm bánh gai rất công phu, kỳ công ở từng công đoạn. Lá gai là nguyên liệu chính, mang lại hương vị đặc trưng cho bánh. Lá gai thường được tìm thấy trong rừng hoặc được trồng riêng. Lá gai giúp bánh có màu xanh đen và vị chát đặc trưng. Lá gai được rửa sạch, luộc chín, để ráo nước rồi đem giã. Quá trình giã lá gai đòi hỏi sự tỉ mỉ, cho đến khi hai đầu ngón tay xe thấy mịn mát mới đạt yêu cầu.
Bánh gai Lệ Thủy
Bánh gai Lệ Thủy, món ngon đặc sản xứ Quảng, ẩn chứa bí mật trong từng lớp nguyên liệu. Gạo nếp là linh hồn, ngâm nước cho mềm, xay nhuyễn đến khi đạt độ dẻo mịn, rây kỹ càng để bột bánh thật đều. Lá gai, nguyên liệu đặc trưng, hòa quyện tạo nên màu xanh đặc trưng. Nhân bánh là điểm nhấn, ngọt ngào với đậu xanh, dừa, đường, quế và va ni, hoặc đậm đà với tôm xào thịt nạc, gia vị thơm ngon. Sự kết hợp tinh tế của nguyên liệu, kỹ thuật chế biến công phu đã tạo nên hương vị độc đáo, khó quên cho bánh gai Lệ Thủy.
Bí quyết của người thợ làm bánh gai nằm ở việc pha chế mật đường. Mật non hay già phụ thuộc vào thời tiết, và những người thợ giỏi thường dựa vào kinh nghiệm của mình để nhận biết. Bột được nặn thành những cục tròn, sau đó dàn mỏng trên lòng bàn tay, nhân được cho vào giữa và vê thành hình tròn. Cuối cùng, bánh được lăn qua một lớp vừng đã được đãi sạch, phơi khô và tách vỏ lụa. Vừng là thành phần không thể thiếu trong bánh gai, không chỉ tạo vị ngọt, bùi, béo mà còn giúp bánh dễ bóc. Khi gặp nhiệt độ cao, dầu vừng chảy ra, tạo lớp bôi trơn cho vỏ bánh, giúp bánh không bị ướt.
Bánh gai Lệ Thủy: Ngọt bùi truyền thống
Bánh gai ngon nhất phải được gói bằng lá chuối, đặc biệt là lá chuối tiêu già, loại lá chỉ có thể tìm thấy ở rừng sâu. Lá chuối được xếp nhiều lớp, tạo nên hương thơm đặc trưng và giúp bánh giữ hình dáng. Cách gói này còn giúp bảo quản bánh lâu hơn, giữ trọn vẹn hương vị thơm ngon.
Hấp bánh là công đoạn quyết định, đòi hỏi kinh nghiệm. Người thợ lành nghề nhận biết bánh chín đơn giản bằng mắt và khứu giác, mùi thơm đặc trưng là dấu hiệu rõ ràng nhất. Bánh chín sẽ có mặt rỗ đều, kiểm tra bằng cách bóc bánh nhanh. Thời gian hấp phụ thuộc vào số lượng bánh, kích cỡ nồi và nhiệt độ, đòi hỏi sự tinh tế và nhạy bén của người thợ.
Bánh gai Lệ Thủy, món ngon giản dị mà tinh tế, không chỉ là sự kết hợp của các nguyên liệu theo công thức truyền thống, mà còn ẩn chứa cả tâm huyết của người làm bánh. Bà Nguyễn Thị Hoan, người đã gắn bó với nghề làm bánh gai bao đời nay, chia sẻ: “Công thức ai cũng biết, nhưng để làm ra bánh ngon, cần phải tuân thủ những nguyên tắc riêng. Bột nếp nguyên chất là yếu tố quyết định độ dẻo thơm của bánh, tuyệt đối không được lẫn gạo tẻ. Tất cả nguyên liệu phải đảm bảo sạch sẽ, chất lượng. Ngay cả khi đường trắng đắt đỏ, tôi vẫn kiên trì sử dụng để giữ trọn hương vị truyền thống, dù có thể phải chấp nhận hòa vốn”.
Bánh gai xứ Lệ vẫn giữ trọn vẹn nét truyền thống, mỗi chiếc bánh là sự kết hợp tinh tế giữa hương lá gai mộc mạc, màu sắc đen nhánh mịn màng và những hạt vừng thơm bùi. Chính những nét đặc trưng này đã tạo nên thương hiệu riêng cho bánh gai Lệ, chinh phục thực khách bằng vị ngon đặc biệt, đậm chất dân dã.
Bánh gai Lệ Thủy, sản phẩm ẩm thực độc đáo, đang đối mặt với nhiều thách thức. Các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, thiếu vốn, chưa liên kết để tìm đầu ra bền vững và thiếu trang thiết bị hiện đại để bảo quản bánh gai lâu hơn. Để khai thác tiềm năng du lịch và nâng cao giá trị của đặc sản này, các cơ quan chức năng cần tập trung vào việc xây dựng thương hiệu cho bánh gai Lệ Thủy, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà sản xuất phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Theo Báo Quảng Bình